Bugün Steve Magness yazmış, hoşuma gitti buraya aktarayım dedim. Tabii bunu görüp de yanlış anlamak mümkün o yüzden kısa bir açıklama yapmak gerek.
Kadın ve erkek arasında fizyolojik olarak çok büyük farklar var. Bunu biyoloji ve fizyoloji açısından çok net biliyoruz, tartışmaya açık bile değil. Bu farkları doğanın bir gerçeği olarak olduğu gibi kabul etmek ve her alanda bu farkın farkında olarak düşünmek davranmak gerek. Bu bir üstünlük konusu değil, önemli ve değerli bir fark konusu. Karşılaştırmalardan kaçınmak gerek. Ve kadınlar kategorisinin değerini bilmek. Ödüller konusunda da bu farka takılmayıp her cinsiyetin kendi içinde yarıştığı gerçeğiyle eşitliği sağlamak gerek.
Ama öte yandan yanlışa düşmemek de önemli. Yani başlıktaki yanılgıya hepimiz bazen düşüyoruz. Magness’ın da dediği gibi ortalamalara bakmak ya da birkaç bireysel sonuca takılmak yanılgıya düşürebiliyor. O yüzden aşağıdaki tablo önemli ve değişiklik oldukça yansıtmayı düşünüyorum. (Edit: Tablo gecerli dunya rekorlarini gosteriyor)
Pistteki yarışlar da aşağı yukarı aynı, ortalama %10 civarı. Zaten koşu genelinde farkın %10-15 olduğunu biliyoruz. Tabii özellikle üst vücut gücü gerektiren dallarda bu fark %30, %40 hatta %50’lere kadar çıkabiliyor, onlar ayrı dallar. Biz ultra mesafe koşulara bakalım.
Yarış
Erkek
Kadın
Fark %
50 km
2:38:43
2:59:54
%13.4
50 mil
4:48:21
5:31:57
%15.1
100 km
6:05:35
6:33:11
%7.5
100 mil
10:51:39
12:42:40
%17.0
6 saat
98.496 km
85.492 km
%13.2
12 saat
177.410 km
153.600 km
%13.4
24 saat
319.614 km
270.363 km
% 15.4
48 saat
485.099 km
436.371 km
%10.0
6 gün
1045.519 km
928.577 km
%11.2
Not: 6 gün rekorlarında Ivan Zaborsky 1047.544 km kosmustu ama sonunda Rusya bayrağı taşıdığı için mi sayılmamıştı yoksa henüz onaylanmadı mı bilmiyorum. Ayrıca Megan Eckert’in 970.685 km’si var, o da sanırım resmiyet kazanmadı. Eckert’in rekoru onaylanırsa 6 gündeki oran da %7.2 civarına gelecek.
Not2: Asagidaki su yorumda konuyu biraz daha derli toplu izah etmeye calistim ve bu postu yazma gerekcemi netlestirdim. Lutfen onu da okuyunuz.
Bence genelleme yapabilecek kadar anlamlı sonuçlar değil bunlar. Tabi veri nasıl toplanmış bu ortalamalar nasıl bir grupla elde edilmiş o da önemli. ultra koşanlardan elde edilmiş veri olsa da grup büyüklüğü de önemli bir unsur değil midir ortalamada. yarışlardaki kadın erkek oranını gözönüne alırsak yine verimli bir sonuç değil bu. Şahsen ben bir yorumlama yapamadım
100 km yüzde 10-15’lik genellemeye bozan bir istisna olmuş kimmiş diye bir bakayım tomoe abe 2000 yılında 6:40:31’lik rekoru kırarak elde etmiş boyu sadece 149 cm imiş. 50 km dereceleri maraton derecelerini gözönüne aldığımızda daha iyi olabilirdi gibi geldi sanırım tek neden maraton kadar rağbet görmemesi.
Yanlis anlamis olabilir misiniz? Bu tablo dunya rekorlarini gosteriyor. Yani toplanmis bir veri ya da ortalama degil.
Aslina bakarsaniz tam olarak neye itiraz ettiginizi, “verimli bir sonuc” olarak gormediginizi anlayamadim. Yorumunuzu aciklayabilirseniz kendimi daha iyi ifade etmek isterim.
BBC sayfası linki burada ve sayfadan bir alıntı vereyim
In ultradistance events, the ability to juggle more factors, from weather to pain, becomes particularly important. In ultrarunning competitions, the longer the distance, the smaller the gap between the times of men and women. A 2020 analysis of ultrarunning results showed that beyond 195 miles (314km), women were 0.6% faster.
Run Repeat sayfası linki ve bir alıntı
Female ultra runners are faster than male ultra runners at distances over 195 miles. The longer the distance the shorter the gender pace gap. In 5Ks men run 17.9% faster than women, at marathon distance the difference is just 11.1%, 100-mile races see the difference shrink to just .25%, and above 195 miles, women are actually 0.6% faster than men.
Guardian ve BBC makalelerinde erkeklerin hızlı ve güçlü olması testosteron , kadınların yüksek stamina göstermesini de kas yapısı ve estrogene atıfta bulunulmuş. Kadınlar erkeklere yaklaşıyor yani fark kapanıyor gibi ifadeler var.
Bu sonuçların hiç biri bana söylenilen açıdan anlamlı gelmiyor açıkçası. Ataerkil bir dünyanın ataerkil dinamikleri arasından çıkan sonuçları cinsiyet üzerinden karşılaştırmak ve cinsiyetlerin fiziksel durumlarına bağlamak doğru değil bana kalırsa. Sonuçta kadın cinsiyetine sahip bireylerin spora dahil olması, devam edebilmesi için verdiği uğraş ile erkek cinsiyetine sahip bireylerin verdiği uğraş farklı. Koşullar erkeklerin sporu hayatına dahil etmesini ve sürdürmesini daha olası kılıyorken kadınlar için işler biraz yıpratıcı olabiliyor. Haliyle farklı sonuçların ortaya çıkmasına sebep olan en büyük değişkenin bu koşullar olduğunu görmezden gelemeyiz diye düşünüyorum. Eğer cinsiyetler ile ilişkili bir sonuca varmak istiyorsak; kişilerin sadece spor değil yaşamının tüm anlarında doğumundan itibaren cinsiyetlerine atanmış roller üzerinden yetiştirilmeye başlamamış olması gerektiği bir dünyada yaşamış olmamız gerekirdi. O zaman bu verileri fiziksel ve biyolojik değişkenler üzerinden rahatlıkla yorumlayabilirdik. Dolayısıyla bu rakamların yanlarına da cinsiyetlerini koyunca erkek-kadın fiziksel özellikleri üzerinden farklarını tanımlanmak, bir çerçeveye oturtmak tabiri caizse dar bir bakış açısı diye düşünüyorum. En basit haliyle “yaparsın, sana bir şey olmaz” zeminine oturtulmuş söylemlerle büyümüş bir kişi ile “yapmana gerek var mı?, kırılgansın, çiçeksin” söylemleri arasında büyümüş bir kişinin cinsiyetten bağımsız olarak yapabileceklerinin sonuçlarının değiştiği biliniyor. (Bir gün bu konuda detaylı bir şeyler yazmak çok istiyorum. umarım buna vakit ayırabilir ve okuduğum çalışmaları da atıf göstererek sizlere aklımdakileri nasıl bir temele oturttuğumu daha detaylı aktarabilirim.) Dolayısıyla ben bu verilere bakınca erkeklerin veya kadınların biyolojik ve fiziksel değişkenliklerinden kaynaklanan bir sonuçtan ziyade tamamen toplumsal dinamiklerden kaynaklanan farkı görüyorum.
Yani ataerkil bir dünyada kadın bireylerin koşmaya devam etmek ve bunu tutarlı hale getirmek için erkek bireylerden farklı yollardan geçtiğini biliyoruz. Bir veriye bakmak istiyorsanız herhangi bir koşu yarışındaki katılımcıların kadın-erkek sayılarına bakabilirsiniz. Tüm parkurlarda kadın katılımcı sayısının daha az olduğu çok açık bir veri. Diğer yandan kadınların sayısının parkur mesafesi kısaldıkça arttığını görebilirsiniz. Neden?.. Uzun mesafelerde psikolojik olarak daha dayanıklı dendiği oluyor o zaman neden yarışlarda hep kısa mesafe ve yavaş koşanlar çoğunlukla kadınlar oluyor? … derya deniz bir konu. Tüm bunlar toplumun cinsiyelere dayadığı rollerin ve kişilerin kendine ayırdığı vakitleri sporda geçirmelerine teşvik edilmeleri ya da edilmemelerinin ve daha bir çok dinamiğin sonuçları aslında… Dolayısıyla kadınlar daha uzun mesafeler koşacak kadar hayatına koşuya katabiliyorsa psikolojik dayanıklılıkta derileri mecburen daha kalın olabiliyor. Buna rağmen rekor söz konusu olunca erkek cinsiyeti yine bayrağı eline alıyor. Neden? Çünkü 100 kişi arasından 1 kişinin 100km’yi en hızlı koşma olasılığı 10 kişi arasından 1 kişinin 100 km’yi en hızlı koşma olasılığından tabi ki daha yüksek oluyor vs… Diğer yandan erkek bireylerin yaşam içindeki rolleri de koşu konusundaki algılarını ve dolayısıyla işlerin olurunu değiştiriyor… gibi gibi.
Sonuç olarak kırılan rekorların cinsiyet ayrımına bakarken toplumsal dinamiklerden uzak şekilde bakamayız. Kadın-erkek çalışmalarının sonuçlarının nasıl da toplumsal bakış açısıyla birlikte değiştiğine dair pek çok çalışma var şu anda literatürde. Aynı çalışmanın anaerkil toplum sonuçları ile ataerkil toplum sonuçlarında farklı yerlere varması gibi mesela… Anaerkil ortamda kadınların fiziksel işlerde daha öne çıktıkları da görülebiliyor…gibi gibi.
Bu konuya benzer şeyler konuştuğunuz “Ayarı kaçanlar” da bir podcast bölümünüz vardı. Tam olarak bu şekilde bir temele oturtmuş ve bir yandan da bu farkı bir başarı değil sadece fark olarak nitelediğinizi belirtmiştiniz. O bölümün de kısıtlı bakış açısından doğduğunu düşünmüştüm. O zaman bunu size yazmayı düşünüp sonra bir türlü oturup yazamamıştım. Şimdi bunu görünce biraz daha incelikli bir yönden düşünmeye sizleri davet etmek istedim. Ben de bu verileri başarı temelinden değerlendirmiyorum. Sadece ortaya çıkan FARKın sebeplerine daha geniş bir çerçeveden bakmaya sizleri davet etmek istiyorum.
Kadın-erkek kategorilerinin ayrı değerlendirilmesi zorunluluğu cinsiyet atamalarından azade bir hayatımız olmamasından kaynaklı bir durum ve dolayısıyla, mecburen, tabi ki öyle olması gerekiyor. Ataerkil toplumun hakkını aldığı kadın cinsiyetine hakkını verdim demesinin bir yolu gibi düşünebiliriz. (Bunu demeye gerek görmeyen organizasyonlarla hala karşılaşıyoruz. O da ayrı bir tartışma konusu)
Sesleri duyuldukça aynı durum non-binary bireylerin isyanlarında da karşımıza çıkıyor. Kah trans bireylerin sonuçları testosteron seviyelerine bağlanıyor kah başka şeylere… Oysa bana kalırsa işin özünde bir insanın fiziksel yeteneklerinin gelişmesi ve desteklenmesi için gerekli olan yaşam koşullarının ataerkil düzen tarafından belirlenmiş olması. Bunun sonucu olarak da oğlan çocukları dışarda top koştururken kız çocukları evcilik oyununda bebeklerinin saçlarını tarıyor…
Sonuç olarak, bu rekorlar bize önemli bir bilgi veriyor elbet ancak verdiği bilgiden ben kadın ve erkek bireylerin fiziksel ve biyolojik farklılıklarına dair bir sonuç değil, ataerkil dünyanın erkekleri fiziksel aktivitelerde %10-%15 bandında daha fazla desteklediği sonucuna ulaşıyorum. Sevgiler.
Rekorlara ilişkin verilerden yazıdaki önermeyi destekleyen anlamlı bir pattern göremedim, acaba ben mi yanlış yorumladım?
Mesafeler uzadıkça rekorlar arasındaki farkın azalması gerekmez mi bu teorinin doğruluğu için? Halbuki verilerde anlamlı bir azalma yok gibi, mesafe uzamasına rağmen süreler/mesafeler arasındaki fark bazen artıyor, bazen azalıyor.
Bir de bu veri doğrudan doğruya kadınlar ultra mesafelerde erkeklerden hızlıdır anlamını doğurur mu? Mesafe/süre uzadıkça rekorlar arasındaki fark azalıyor, ama bir noktada kadınların erkekler rekorunu geçmemesi durumunda gerçekten daha hızlıdır diyebilir miyiz?
Edit: runrepeat alıntısında tam olarak bunu söylüyormuş aslında. Yine de 195 millik bir mesafeye kadar kademeli bir fark azalışı olup olmadığını incelemek gerekir diye düşünüyorum. Diğer türlü %0,6’lık fark tekil bir örnek olarak dahi kalabilir.
Daha uzun/süre koşan kadınlar daha kısa mesafe/süre koşan kadınlara göre daha hızlıdır diyebiliriz, ama bu erkekler rekorlarını başarı kriteri olarak aldığımız bir bakış açısı olur ve biraz tehlikeli bir söylem olur
Soylediklerinizde cok hakli yonler var. Ben de bircok acidan benzer dusunuyorum ama su an elimizdeki sonuc bu donemde dunyanin ataerkil olmasi ile ilgili degil sanki. Yani bu yuzyilin ya da bu binyilin sorunu degil de daha cok onbilerce hatta belki yuzbunlerce yilin sonucu gibi gorunuyor. Yani 1 milyon yil onceki yasam kosullarindaki ata (veya ana) erkillikten baslayip cok uzun bir yolu masaya yatirmak gerekebilir. Insanin evrimi boyunca yasanmis seylerin sonucunu konusuyoruz aslen. Yani bugun her seyi tersine cevirsek ve tum bireylere %100 esit bir yasam sunabilsek bu dengenin degismesini belki de binlerce yil sonra gorebiliriz. Tabii ki bunu yapmaya calismali ve bu yonde adim atmaliyiz ama elimizdeki durumu anlamak, aciklamak icin posttaki gibi seyler konusuluyor.
Bilinen bir bilimsel gercek, neredeyse cinsiyet ayrimi olan her turde cinsiyetlerin fiziksel ozelliklerinin birbirinden farklilasmasi. Bu bazen insanin tersi yonde de olabiliyor. Mesela balik turlerinin bircogunda disi baliklar daha buyuk. Yani aslinda konu biyolojik ve evrimsel gibi gorunuyor.
Sadece ultramaraton ya da sadece spor degil, her turlu bireyde yapilan arastirmalarin sonucu asagidaki gibi farklar ortaya konmus. Bunlar sporcu olcumleri ya da yaris sonuclarindan cikmiyor, dogrudan yapilan olcumlerle ortaya cikiyor.
Benim bu konuya onem vermemin en onemli nedeni kadinlarin spordaki alanlarini korumaya yonelik cabalara verdigim deger aslinda. Yani kimin ustun oldugunu ortaya koymak degil de su an elimizdeki verilerle sporda bu iki kategoriye ihtiyacimiz oldugunu, bunun da ozellikle kadinlar kategorisi acisindan onemli oldugunu vurgulamak icin. Yani bir boks ya da halter musabakasinda karsilasacak kisileri belirlerken kilolarindan ayrica bir de bu ayrimi yapmaz, milyon yilda ortaya cikmis bir farki gormezden gelmeye kalkarsak insanlar yaralanabilir ve zarar gorebilirler. Insan turunun cok uzun zamanda evrimlesmis iki cinsiyetinin su an var olan fizyolojik farklarini bilmek ve sporda ona gore kurallar koymak acisindan bunlar onemli diye dusundugum icin paylastim. Ama goruyorum ki yanlis anlamaya cok musait bir alan.
Yooo bana kalırsa benzer yerdeyiz aslında. Kendi adıma sizi anladığımı düşünüyorum. Hak verdiğim yanlar var. Tüm değişkenler bir yer çatıda toplandığında cinsiyetlere özgü kategorilerin olması zorunluluğu tabi ki ortaya çıkıyor. Ve bu da kadınların sonuçlarında herhangi bir başarısızlık algısı oluşturmamalı (bu nokta da benzer düşündüğümüzü biliyorum) Size katılıyorum.
Sadece sonuçları yorumlarken sadece fizyolojik demenin kadınların spora dahil olmasını desteklerken bazen de bir engel oluşturabilecek sonuçlara da yol açabileceğinin altını çizmek istedim. Bu nedenle bu konuda konuşurken çok yönlü bakmak ve farkların sebeplerinin enine boyuna konuşulması iyi bir fikir gibi geliyor.
Valla yazdıklarımdan böyle sonuçlara nasıl vardınız ben anlayamadım. Sanırım benim yazım üzerine yazılmadı bu değil mi ? Yoksa içinde kadın-erkek üzerine bir kaç cümle geçince konuyu kadın-erkek ayrımcılığına bağlayan zihinlerde bir fikrin yer bulmasını beklemenin benim ayıbım olduğunu düşüneceğim.
Arkadaslar, ben bambaska bir saikle actim bu konuyu (surada detaylandirmaya calistim). Ricam o baglamda kalmamiz yonundedir. Baglami tam oturtamadiysam benim beceriksizligimdir, soyleyin mumkun oldugunca duzeltirim. Hepimiz aslinda ayni yerdeyiz anladigim kadariyla. Sadece konu (ne yazik ki ve bir o kadar da cok anlasilabilir bicimde) yanlis anlamalara musait.
Ortada https://statistik.d-u-v.org ve benzeri sayfa varken; yıllar içinde mevsimler, hava koşulları, mesafe, cinsiyet, yaş, parkur, yükseklik kazanımı, ortalama süre, son 5 yıl içinde şu kadar mesafe koşanlara göre değerlendirme .Kısaca tonla veri var.
Tonla veriden tonla konu araştırma çıkması da bence güzel.
Benim bu konudaki görüşüm eşitlik ve adalet farklı İki koşucu düşünün biri sakat ikisine eşit muamele yapılır ise adaletsizlik olur Böbrek hastası birinin suya olan ihtiyacıyla koşudan gelmiş terlemiş birinin suya olan ihtiyacı gibi farklılıklar ikisinin de ihtiyaç miktarları çok farklıdır Konu ataerkil yada cinsiyetçilik değil adalet ve hoş görü Mesela gecenin bir vakti eve hırsız girdiğinde Koca adayının kadınına dün ben bakmıştım bu günde sen bak demesi eşitlik olur mu bilmem ama adaletsizlik olur düşüncesindeyim Otobüste gençlere,değil de yaşlılara,hamilelere yer vermemiz gibi Koşu yada yüzme erkek sporudur demiyorum çok başarılı harika dereceler yapmış bayanlarımız var Ama fıtratımız gereği erkek erkektir,bayan da bayandır Erkeğe ve bayana aynı muamele eşitlik olsa da şahsi görüşüm adaletsizliktir
Ínsan kendi fikrince ideal olanı taklit etmeye
çalışır. Hukuk bile asırlardır temel esaslar
birliğine bağlanamamıştır. En sonunda temel
ahlaki kabuller devreye girer. Bu nedenle
farklılıkları tanımlamak ve üzerlerinde tam bir
uzlaşıya varmak neredeyse imkansızdır. Ben
herkesin yeni yılını kutlarım. Saygı, sevgi,
ve sağlık dolu yıllar dilerim.
DuvUltra çok sıklıkla başvurduğum bir site. Sadece yarış sonuçları yok, rekorlar, yıllara ve ulkelere gore en iyi dereceler vs. Oldukca basarili bir ekip… Tek kriterleri 42.2 km’nin ustu yarislari ele almalari.
Sayısal verilerden hareketle çıkarsama yapmak zamanın ruhuna uygun. Ama bu sayısal verileri ortaya çıkartan özgül koşulları incelemek gerek. Bizi bir sonraki zamanın ruhunu anlamaya ancak bu hazırlayabilir.
tabii şöyle açıklayabilirim, yazıyı incelediğimde bunların halihazırda yarışta alınmış sonuçlar olduğunu gördüm fakat bunun başlıktaki soruya bir cevap niteliğinde anlamlı bir sonuç olmadığını söylemek istedim. tabiki yanlış anladığım veya yorumladığım yerler olabilir fakat halihazırda koşmuş ve bu sonuçları elde etmiş kadın ve erkekler üzerinden böyle bir sonuç çıkarmak mümkün değildir diye düşünüyorum.
Eğer rekorlardan yola çıkamayacaksak neyden çıkabiliriz? Ben düşündüm ama bir şey bulamadım açıkçası. Muhakkak hiç koşmayı denememiş ya da fırsat bulamamış insanlar vardır ama bu her iki cinsiyet için de geçerlidir diye düşünüyorum. Belki bu tür yarışlarda elde edilen para ya da prestij henüz düşük olduğu için olası tüm örnekleri görmemiş olabiliriz bunu kabul edebilirim ama ben sonucun çok değişmeyeceğini düşünüyorum.
Bunun nedeni de uzun yorumumda da belirttiğim gibi koşu veya yarış dışı yapılan ölçümlerden yola çıkarak aslında bu sonuçlardaki farkın beklendiği gibi olduğunu görmemiz. Yani türün her iki cinsiyetinin de çok sayıda bireyinde yapılan fiziksel ve fizyolojik ölçümler (organ boyutları, kas ve iskelet sisteminin kabiliyetleri ve biyolojik değerler) bize “bu türün A cinsiyeti ile B cinsiyeti çok uzun koşarlarsa (ya da artık konu neyse, halter ya da yüzme) aralarında şu kadar fark olacaktır” diyor ve biz onların en iyilerinin elde ettikleri sonuçlarda bunu görüyoruz. Yani aslında önce teori geliyor sonra gözlemler. Tablo gözlemin sonucu, oysa daha gözlem gerçekleşmeden bilim sonucu tahmin ediyordu.
Cinsiyet, dil, din, ırk vb unsurlar baz alınarak yapılan karşılaştırmalarda her daim duygular bilimin önüne geçmiştir, geçiyor ve geçecektir.
O yüzden bu tip karşılaştırmalarda herkes kendi tarafını üstün görür ve bir uzlaşma sağlanamaz. Uzlaşma sağlanamayacak karşılaştırmalar yapmak ise bence zaman kaybıdır.